Warmtepomp in rijksmonument: Wissesdwinger Leeuwarden met Nilan Compact P2
Aan de rand van de Prinsentuin in Leeuwarden staat de Infirmerie, een rijksmonument uit 1837. WoonFriesland heeft het gebouw samen met Bouwbedrijf De Vries omgebouwd tot 30 gasloze sociale huurappartementen. Volgens directeur-bestuurder Sigrid Hoekstra is het het eerste gasloze rijksmonument van de corporatie. Alle woningen hebben een Nilan Compact P2 ventilatiewarmtepomp. In februari 2026 zijn de appartementen opgeleverd.
Van militair hospitaal tot woongebouw
Stadsarchitect Gerrit van der Wielen ontwierp het gebouw als militair hospitaal. Boven de deur staat nog altijd "Garnizoens-infirmerie". Daarna had het veel functies: gerechtshof, badhuis, kantoor van Gemeentewerken, school voor verpleegkundigen en de laatste jaren een kunstencentrum. Na een grote brand in 1998 is het pand herbouwd op basis van de originele bouwtekeningen. Sinds 2003 is WoonFriesland eigenaar.
24 appartementen in het monument, 6 in de nieuwbouw
In het monumentale deel zijn 24 appartementen gemaakt. Op de begane grond liggen 10 gelijkvloerse woningen met één of twee slaapkamers. Op de eerste verdieping liggen 14 maisonnettes: vanuit de woonkamer gaat een trap naar de voormalige zolder, waar nu de slaapkamers en de badkamer zijn. Bijna geen appartement is hetzelfde. De woningen zijn 50 tot 90 m² en trekken bewoners van starters tot senioren.
Omdat het een rijksmonument is, moest de buitenkant exact gelijk blijven, inclusief de originele ramen. Aan de binnenzijde kwamen voorzetramen, zodat het historische ruitjesglas behouden blijft. Binnen zijn karakteristieke details bewaard, zoals de terrazzovloeren en de paneeldeuren, waarop nog namen als "apotheek" en "ziekenzaal" staan. De oude medicijnkast toont nu historische foto's en een tijdlijn van het gebouw, en in de centrale trappenhal staat een gedicht op de muur. Theun Erik Holwerda, directeur van Bouwbedrijf De Vries, vat het zo samen: "Helemaal van nu, maar toch met de beleving van vroeger."
Aan de achterzijde is een latere aanbouw gesloopt. Op die plek ontwierp Adema Architecten nieuwbouw in een stijl die past bij het monument, met 6 tweekamerappartementen en een half ondergrondse fietsenberging. De bewoners delen een binnentuin.
Warmtepomp in rijksmonument zonder buitenunit
Een warmtepomp in een rijksmonument vraagt om een oplossing die je van buiten niet ziet. Daarom kreeg elke woning een Nilan Compact P2, geplaatst door P. de Vries Installatietechnieken uit Leeuwarden. De Compact P2 combineert in één compact toestel op een ruimte van slechts 0,54m2:
balansventilatie met warmteterugwinning (WTW)
passieve verwarming via de warmteterugwinning
actieve verwarming via de warmtepomp
passieve koeling via de bypass
actieve koeling via de warmtepomp
ontvochtiging van de vochtige lucht op erg warme dagen
warm tapwater van ongeveer 300 liter op 55 graden
Er is geen buitenunit nodig, dus de historische gevels en het dak blijven ongeschonden. Er is ook geen vloerverwarming of uitgebreid leidingwerk nodig, wat in een monument met scheve vloeren en dikke muren veel scheelt. Samen met extra isolatie maakt dit het gebouw volledig gasloos. Het monumentale deel heeft energielabel A++, de nieuwbouw zelfs A+++.
Erfgoed en betaalbaar wonen
Op 2 maart 2026 kregen de eerste bewoners feestelijk hun sleutels. Walter van Ginkel, manager Klant en Wonen bij WoonFriesland, noemde de Wissesdwinger "echt een kroon op ons werk": betaalbaar wonen, verduurzaming en zorgvuldig vernieuwbouwen van erfgoed komen hier samen. Hieronder vertelt WoonFriesland in een korte documentaire de geschiedenis van het gebouw.
Projectgegevens
Project: Wissesdwinger (voormalige Infirmerie), Leeuwarden
Woningen: 30 sociale huurappartementen (24 in het rijksmonument, 6 nieuwbouw)
Toestel: Nilan Compact P2 in alle woningen
Opdrachtgever: WoonFriesland
Bouwer: Bouwbedrijf De Vries, Leeuwarden
Architect nieuwbouw: Adema Architecten
Installateur: P. de Vries Installatietechnieken, Leeuwarden
Energielabel: A++ (monument), A+++ (nieuwbouw)
Opgeleverd: februari 2026
Opmerkingen